Në ditët e nxehta të verës, shumë prej nesh e kemi përjetuar një moment të tillë: ndodhemi në diell, ndoshta në plazh apo duke ecur rrugës, dhe papritur ndjejmë që fytyra na nxehet, na përvëlon pak dhe… faqet fillojnë të skuqen. Disa e shohin këtë si diçka simpatike, një “ngjyrë rozë e shëndetshme”, ndërsa të tjerë e shoqërojnë me siklet apo ndjesi bezdisëse. Por përse ndodh kjo? Pse vera e ka këtë efekt te faqet tona?
Çfarë ndodh në trupin tonë kur ekspozohemi në diell?
Kur temperatura e jashtme rritet, trupi ynë përpiqet të ruajë një ekuilibër të brendshëm. Një nga mënyrat kryesore që përdor për të “ftohur veten” është zgjerimi i enëve të gjakut, veçanërisht atyre pranë sipërfaqes së lëkurës. Ky proces quhet vazodilatacion dhe ka si qëllim të rrisë qarkullimin e gjakut në lëkurë për të ndihmuar në largimin e nxehtësisë nga trupi.
Kjo është arsyeja kryesore pse faqet skuqen gjatë verës. Lëkura e fytyrës, sidomos e faqeve, ka një rrjet të pasur me enë të vogla gjaku. Kur këto enë zgjerohen për të liruar nxehtësinë, gjaku afron më shumë sipërfaqen dhe lëkura merr atë ngjyrë të kuqe karakteristike.
Dielli dhe rrezatimi UV: një tjetër faktor
Përveç nxehtësisë, dielli na godet me rrezet e tij ultravjollcë (UV). Këto rreze, sidomos në orët e pikut, kanë aftësinë të dëmtojnë lëkurën, duke shkaktuar djegie dielli ose skuqje si pasojë e një reagimi inflamatore. Kur rrezet UV depërtojnë në lëkurë, ato dëmtojnë qelizat e sipërfaqes, duke aktivizuar sistemin tonë imunitar. Ky sistem dërgon më shumë gjak dhe qeliza mbrojtëse në zonën e dëmtuar, duke e bërë atë të duket më e kuqe, më e nxehtë dhe shpesh më e ndjeshme.
Në raste të tilla, skuqja nuk është vetëm një reagim ndaj nxehtësisë, por një shenjtë paralajmëruese se lëkura po pëson stres apo dëmtim.
Lëkura e ndjeshme dhe ndikimi gjenetik
Jo të gjithë reagojnë njësoj ndaj vapës apo diellit. Disa persona skuqen më shpejt dhe më lehtë, edhe pa qenë ekspozuar gjatë. Kjo lidhet me tipin e lëkurës, trashëgiminë gjenetike dhe sasinë e pigmentit (melaninës) që kemi në lëkurë.
Personat me lëkurë të bardhë, të ndjeshme apo me çrregullime si rozacea, kanë tendencë të kenë skuqje më të theksuara në fytyrë, sidomos gjatë verës kur temperaturat janë të larta. Në këto raste, skuqja mund të mos lidhet vetëm me ngrohtësinë, por edhe me reagime më komplekse të sistemit të tyre nervor ose enëve të gjakut.
Roli i emocioneve dhe stresit nën diell
Interesant është fakti që edhe emocionet si turpi, sikleti apo stresi ndikojnë në skuqjen e fytyrës. Në verë, kur jemi të ekspozuar, në ambiente të hapura dhe ndoshta më të ndjeshëm ndaj shikimeve, stresi social mund të kontribuojë në këtë reagim. Këto emocione stimulojnë një lëshim të adrenalinës, e cila ndikon në zgjerimin e enëve të gjakut dhe për pasojë – në skuqje të faqeve.
Pra, vera jo vetëm që nxeh trupin fizikisht, por ndonjëherë “nxeh” edhe emocionet tona.
Si ta shmangim skuqjen apo ta zbusim?
Nëse dëshiron të parandalosh ose të zvogëlosh skuqjen e faqeve gjatë verës, ja disa këshilla të thjeshta:
- Qëndro në hije sa herë që është e mundur, sidomos gjatë orëve 11:00 – 16:00.
- Përdor krem mbrojtës nga dielli me faktor të lartë SPF (30 ose më shumë), i cili jo vetëm që mbron nga rrezet UV por ndihmon edhe në ruajtjen e baraspeshës së lëkurës.
- Përdor kapele me strehë të gjerë për të mbrojtur fytyrën nga ekspozimi direkt.
- Pij shumë ujë, pasi hidratimi ndihmon trupin të rregullojë temperaturën më lehtë.
- Shmang pijet alkoolike dhe ushqimet pikante, të cilat mund të përkeqësojnë skuqjen e lëkurës.
- Ftoh fytyrën me ujë të freskët kur ndihesh i nxehtë apo i skuqur.
Është thjesht një reagim natyral
Sado bezdisëse të jetë ndonjëherë skuqja e faqeve, është mirë të kuptojmë që ky është një reagim normal i trupit, një mënyrë për të na mbrojtur dhe për të ruajtur temperaturën e brendshme. Në shumë raste, skuqja është kalimtare dhe zhduket sapo trupi të rifitojë balancën e tij.
Dhe ndonjëherë, ajo ngjyrë rozë e lehtë në faqe na jep një pamje më të freskët, më të shëndetshme – si një “puthje” verore nga dielli.