Çdo herë që telefoni yt qëndron më pak në karikim dhe nis të “shkarkohet” më shpejt, lind një pyetje e natyrshme: pse bateria e telefonit nuk zgjat si dikur? Dikur mbante gjithë ditën, ndoshta edhe më shumë, por tani mezi arrin mbrëmjen. Kjo nuk ndodh nga ndonjë magji e keqe, por për shkak të një procesi të natyrshëm që quhet degradimi i baterisë.
Po pse ndodh ky degradim? Dhe a mund të bëjmë diçka për ta ngadalësuar? Le ta zbulojmë më poshtë.
Çfarë lloj baterie përdorin telefonat?
Shumica e telefonave modernë përdorin bateri litium-jon (Li-ion), një teknologji e përparuar që ofron shumë përfitime: janë të lehta, karikohen shpejt dhe kanë kapacitet të madh energjie. Por një gjë nuk e shmangin dot: plakjen. Si çdo gjë tjetër, edhe këto bateri lodhen me kohën.
Çfarë do të thotë që bateria “degradohet”?
Kur themi që bateria degradon, nuk nënkuptojmë që ajo prishet menjëherë, por që humbet gradualisht kapacitetin për të mbajtur energji. Pra, edhe nëse telefoni të tregon 100%, në të vërtetë mund të jetë vetëm 80% e asaj që ishte kur ishte e re.
Ky degradim është i pashmangshëm dhe ndodh për disa arsye.
Cikli i karikimit – një nga fajtorët kryesorë
Bateria funksionon nëpërmjet cikleve të karikimit. Një cikël i plotë përbëhet nga përdorimi i 100% të kapacitetit të saj – për shembull, nga 100% në 0% dhe më pas sërish në 100%.
Bateritë litium-jon janë të dizajnuara për një numër të caktuar ciklesh – zakonisht rreth 300 deri në 500 cikle të plota. Pas kësaj, ato fillojnë të humbasin efektivitetin.
Kjo do të thotë që sa më shpesh ta karikosh telefonin, aq më shpejt degradohet bateria. Edhe karikimet e pjesshme ndikojnë, por në një masë më të vogël.
Nxehtësia, armiku i heshtur
Temperaturat e larta janë një nga armiqtë më të mëdhenj të baterisë. Kur telefoni ekspozohet në diell apo nxehtësi ekstreme (p.sh. në makinë gjatë verës), bateria dëmtohet më shpejt.
E njëjta gjë ndodh edhe gjatë karikimit, sidomos nëse përdor një karikues të shpejtë apo e përdor telefonin ndërkohë që karikohet. Nxehtësia përshpejton procesin e degradimit, sepse ndikon negativisht në kimikatet e brendshme të baterisë.
Karikimi i plotë dhe shkarkimi total – sa ndikojnë?
Një tjetër faktor që ndikon është zakoni i të karikuarit gjithmonë deri në 100% ose shkarkimi deri në 0%. Bateritë litium-jon nuk e duan këtë gjë. Ato preferojnë të qëndrojnë në mes – idealisht midis 20% dhe 80%.
Shkarkimi total apo karikimi i tepërt (duke e lënë për orë të tëra në karikim edhe pasi ka arritur 100%) dëmton strukturën e brendshme të qelizave të baterisë. Me kalimin e kohës, ky stres përkthehet në humbje kapaciteti dhe jetëgjatësi më të shkurtër.
Aplikacionet dhe funksionet që “hanë” baterinë
Edhe mënyra si e përdorim telefonin ndikon. Aplikacionet që qëndrojnë gjithmonë aktivë në sfond, shërbimet që përdorin GPS, ekranet me ndriçim të lartë dhe frekuenca të larta rifreskimi janë konsumues të mëdhenj të energjisë.
Sa më shpesh ta karikosh telefonin për shkak të përdorimit të rëndë, aq më shumë cikle shpenzon, dhe aq më shpejt degradon bateria. Pra, përdorimi i kujdesshëm nuk është thjesht për të kursyer energji gjatë ditës, por edhe për të zgjatur jetën e baterisë në muajt dhe vitet në vijim.
Karikuesit jo origjinalë dhe kabllot e dëmtuara
Shumë njerëz përdorin karikues jo origjinalë apo kabllo të dëmtuara. Edhe pse duken praktike dhe më të lira, ato mund të mos kenë mekanizmat e duhur për të mbrojtur baterinë gjatë karikimit. Rryma jo e qëndrueshme, ngrohja e panevojshme apo mbushja e tepërt janë pasoja që ndikojnë në jetëgjatësinë e baterisë.
A mund ta ndalojmë degradimin?
E vërteta është se degradimi nuk mund të ndalet plotësisht. Por mund të ngadalësohet ndjeshëm. Ja disa këshilla të thjeshta për ta mbajtur baterinë sa më të shëndetshme:
- Mos e lër të karikohet gjithmonë deri në 100% dhe mos e le të zbresë në 0%.
- Shmang nxehtësinë ekstreme dhe mos e përdor telefonin gjatë karikimit.
- Përdor karikues origjinalë dhe kabllo cilësore.
- Mbyll aplikacionet që nuk të duhen dhe ul ndriçimin e ekranit.
- Mundohu ta karikosh kur është në nivel mesatar (20-80%).
Përse është e rëndësishme të kujdesemi për baterinë?
Sepse bateria është zemra e telefonit. Pa një bateri të mirë, as kamera më e mirë dhe as ekranet me rezolucion të lartë nuk vlejnë. Një bateri që mban më gjatë do të thotë më pak stres, më pak karikues në çantë dhe më pak fatura për ndërrime të panevojshme.
Nëse kujdesemi për të sot, ajo do të na shpërblejë nesër.