Ndoshta ke dëgjuar shpesh që “5G është shumë më i shpejtë se 4G”, por ke pyetur veten pse saktësisht? Çfarë e bën këtë teknologji të re të internetit mobil kaq të fuqishme dhe të shpejtë? A është vetëm një emër i ri për të na bindur të blejmë telefona më të rinj, apo fshihet diçka më shumë pas saj?
Në këtë artikull do ta zbërthejmë këtë pyetje në mënyrë të thjeshtë, me fjalë që i kupton kushdo, që të mësojmë se pse rrjeti 5G është më i shpejtë dhe çfarë ndryshimi sjell në jetën tonë të përditshme.
Çfarë është rrjeti 5G?
Rrjeti 5G është gjenerata e pestë e teknologjisë mobile, që vjen pas 4G, 3G dhe 2G. Secila nga këto gjenerata ka sjellë përmirësime të mëdha në mënyrën si komunikojmë dhe si përdorim internetin. Me 5G, fokusi është te shpejtësia, vonesa shumë e ulët, dhe kapaciteti më i madh për të përballuar pajisje të shumta në të njëjtën kohë.
Por le t’i shohim këto më nga afër për të kuptuar pse është më i shpejtë.
Shpejtësi më e madhe falë frekuencave të larta
Një nga arsyet kryesore pse 5G është më i shpejtë është se përdor frekuenca më të larta të radios sesa 4G. Këto frekuenca njihen si “millimeter waves” (valë milimetrike), dhe ato kanë kapacitet më të madh për të transferuar të dhëna në sekondë.
Mund ta imagjinosh si një autostradë me më shumë korsi: sa më shumë korsi të ketë, aq më shumë makina (në këtë rast, të dhëna) mund të kalojnë pa bllokime. Po kështu, frekuencat e larta i japin 5G-së mundësinë të dërgojë më shumë të dhëna më shpejt.
Teknologjia MIMO: shumë antena, shumë fuqi
Një tjetër faktor që rrit shpejtësinë e 5G është përdorimi i teknologjisë MIMO (Multiple Input Multiple Output), që do të thotë përdorimi i shumë antenave për të transmetuar dhe pranuar të dhëna njëkohësisht.
Kjo është si të kishe më shumë gojë për të folur dhe më shumë veshë për të dëgjuar: informacioni përpunohet më shpejt dhe më saktë. Në praktikë, kjo do të thotë që pajisjet mund të lidhin shumë më tepër të dhëna në të njëjtën kohë pa u ngadalësuar.
Vonesa pothuajse zero: sa hap e mbyll sytë
Një nga karakteristikat më mbresëlënëse të rrjetit 5G është latenca shumë e ulët. Latenca është koha që duhet që një informacion të udhëtojë nga një pikë te tjetra. Në 4G, kjo kohë është rreth 50 milisekonda. Me 5G, zbret deri në 1 milisekondë!
Kjo është tejet e rëndësishme për aplikacione si:
- makinat me pilot automatik
- operacionet mjekësore në distancë
- lojërat online ku çdo mikrosekondë ka rëndësi
Për përdoruesin e thjeshtë, kjo do të thotë që videoja që po shikon nis menjëherë, telefonata nuk ka vonesa dhe çdo gjë që bën online, ndodh në kohë reale.
Kapacitet më i madh për më shumë pajisje
Me kalimin e viteve, çdo familje ka gjithnjë e më shumë pajisje që lidhen me internetin: telefona, televizorë smart, orë inteligjente, kamera sigurie dhe deri frigoriferë që lidhen me Wi-Fi. Kjo rrit shumë kërkesën për internet.
5G është ndërtuar pikërisht për këtë: mund të përballojë deri në 1 milion pajisje për kilometër katror pa ulur shpejtësinë apo cilësinë. Në një koncert, ndeshje futbolli apo qendër tregtare plot njerëz, 5G funksionon pa problem, ndryshe nga rrjetet më të vjetra që shpesh “bllokohen”.
Arkitekturë më e zgjuar dhe më fleksibile
Përveç pjesës fizike, 5G është i ndryshëm edhe në mënyrën si menaxhon trafikun e të dhënave. Përdor një teknologji të quajtur “network slicing”, që ndan rrjetin në “pjesë” të ndryshme të dedikuara për shërbime të caktuara.
Për shembull, një pjesë e rrjetit mund të jetë e dedikuar për ambulancat dhe shërbimet emergjente, një tjetër për video në 4K, dhe një tjetër për thirrje zanore. Kjo rrit efikasitetin dhe përmirëson përvojën e përdoruesit.
A ka 5G ndikim të menjëhershëm për përdoruesin e zakonshëm?
Për shumicën e njerëzve, përfitimi kryesor i 5G është shpejtësia në shkarkim dhe lidhja më e qëndrueshme, sidomos në zona të mbingarkuara. Për shembull, në një festival veror apo në një qendër tregtare, 4G shpesh “dorëzohet”, ndërsa 5G mban ritmin.
Por me kalimin e kohës, 5G do të hapë dyert për teknologji që sot duken të largëta: realitet i zgjeruar (AR), inteligjencë artificiale në lëvizje, robotikë, qytete inteligjente, makina autonome dhe shumë më tepër.
Një hap përpara që hap shumë dyer
Rrjeti 5G nuk është thjesht një “version i përmirësuar” i 4G-së. Ai është një teknologji që ndryshon rregullat e lojës. Ai nuk është i rëndësishëm vetëm sepse është më i shpejtë, por sepse hap mundësi të reja për inovacion në çdo fushë të jetës: nga mjekësia te bujqësia, nga arsimi te industria e argëtimit.
Dhe ndërsa telefoni yt mund të duket i ngjashëm, rrjeti që qëndron pas tij po e ndryshon botën në heshtje, megjithëse me një shpejtësi marramendëse.